Satışlarınız artıyor, kâr tablosu iyi görünüyor, ama ay sonunda tedarikçiye ödeme yapacak para hesapta yok. Küçük işletmelerin en sık yaşadığı sıkıntılardan biri budur ve çoğu zaman sebebi kârsızlık değil, nakdin zamanlamasıdır.
Bu yüzden nakit akış tablosu nasıl hazırlanır sorusu, şirket sahibinin öğrenmesi gereken ilk finans becerilerinden biridir. İyi haber şu: basit bir nakit akış tablosu için muhasebe bilgisine ihtiyacınız yok. Bir Excel sayfası, banka hareketleriniz ve yarım saatlik bir çalışma yeterli.
Nakit akışı nedir, kârdan farkı ne?
Nakit akışı, belirli bir dönemde işletmenize giren ve işletmenizden çıkan paranın hareketidir. Kâr ise o dönemde kazandığınız gelirden yaptığınız giderin düşülmesiyle bulunur. İkisi çoğu zaman aynı ayda aynı rakamı göstermez.
Farkın en yaygın nedenleri şunlardır:
- Vadeli satış: Faturayı bu ay kestiniz, gelir bu aya yazıldı. Ama para 30 ya da 60 gün sonra geliyor.
- Pazaryeri hakedişleri: Siparişin satışı bugün oluşur, hakediş ödemesi ise pazaryerinin ödeme takvimine göre sonra yatar.
- Stok alımı: Tedarikçiye ödediğiniz para bugün çıkar, ama ürün satılana kadar gider olarak kâr tablosuna tam yansımaz.
- Kredi ve ortak hareketleri: Kredi çektiğinizde kasaya para girer ama bu gelir değildir. Ana para taksiti ödediğinizde para çıkar ama bunun tamamı gider değildir.
- Vergi ödemeleri: KDV ve stopaj gibi tutarlar, ilgili oldukları aydan sonra ödenir.
Kısacası kâr "ne kadar kazandım?" sorusunu, nakit akışı ise "param yetecek mi?" sorusunu cevaplar. Kârlı bir işletme nakitsiz kalabilir. Nakit akışı tablosu bunun önceden görülmesini sağlar.
Nakit akış tablosunun bölümleri
İşletme sahibi için hazırlanan bir nakit akış tablosunda dört temel bölüm vardır:
- Dönem başı nakit (devreden): Ayın ilk günü kasa ve bankalardaki toplam para.
- Nakit girişleri: Müşteri tahsilatları, pazaryeri hakedişleri, POS ödemeleri, kredi kullanımı, ortaklardan gelen para.
- Nakit çıkışları: Tedarikçi ödemeleri, kira, maaş ve SGK primi, kargo, reklam, vergi ödemeleri, kredi taksitleri.
- Net nakit akışı ve dönem sonu nakit: Girişler eksi çıkışlar, ardından dönem başı nakde eklenmiş hâli. Bu ayın kapanışı, gelecek ayın açılışı olur.
Tabloyu ister geçmiş için (gerçekleşen), ister gelecek için (tahmin) kullanabilirsiniz. En faydalı hâli ikisini yan yana koymaktır: geçen ayın gerçekleşenini görür, önümüzdeki üç ayı planlarsınız.
Excel'de adım adım nakit akış tablosu
Aşağıdaki adımlar Türkçe Excel içindir (formüllerde ayraç ;). İngilizce Excel'de TOPLA yerine SUM, EĞER yerine IF kullanılır.
1. Sütunları aylara göre açın
A sütununa kalem adlarını yazın. B, C ve D sütunlarını önümüzdeki üç aya ayırın. İsterseniz her ay için "Tahmin" ve "Gerçekleşen" diye iki sütun açabilirsiniz.
2. Dönem başı nakdi girin
- satıra "Dönem başı nakit" yazın. B3 hücresine bugün kasa ve tüm banka hesaplarınızdaki toplam tutarı girin. Bu rakamı tahminle değil, banka bakiyelerinden alın.
3. Nakit girişlerini listeleyin
- ve 6. satırlara giriş kalemlerinizi yazın. Örneğin "Pazaryeri hakedişleri" ve "Kendi sitemden tahsilat". Kaleminiz daha fazlaysa satır ekleyin. 7. satıra toplam formülünü koyun:
- Toplam giriş:
=TOPLA(B5:B6)
Burada önemli kural şu: tutarı faturanın kesildiği aya değil, paranın hesabınıza gireceği aya yazın.
4. Nakit çıkışlarını listeleyin
9 ile 14. satırlar arasına çıkış kalemlerinizi yazın: tedarikçi ödemeleri, kargo ve paketleme, reklam, kira ve faturalar, personel (maaş ve SGK), vergi ödemeleri. 15. satıra toplamı alın:
- Toplam çıkış:
=TOPLA(B9:B14)
Vergi ve SGK ödemelerinin hangi aya düştüğünü mali müşavirinize sorun ya da geçmiş aylardaki banka hareketlerinizden kontrol edin.
5. Net akışı ve dönem sonu nakdi hesaplayın
- Net nakit akışı (17. satır):
=B7-B15 - Dönem sonu nakit (18. satır):
=B3+B17 - Sonraki ayın dönem başı nakdi (C3):
=B18
C3 formülünü D3'e de aynı mantıkla uygulayın. Böylece bir ayda yaptığınız değişiklik sonraki aylara otomatik yansır.
6. Asgari nakit uyarısı ekleyin
B20 hücresine işletmenizin altına düşmek istemediği bir tutar yazın. Bu, örneğin bir aylık sabit giderleriniz kadar olabilir. Ardından 19. satıra şu formülü koyun:
- Uyarı:
=EĞER(B18>=$B$20;"";"Dikkat")
Koşullu biçimlendirme ile bu hücreyi kırmızıya boyarsanız tablo size ne zaman önlem almanız gerektiğini kendiliğinden gösterir.
Örnek: 3 aylık bir e-ticaret işletmesi
Aşağıdaki tablo, satışları her ay büyüyen küçük bir e-ticaret işletmesi için hazırlanmıştır. Rakamlar örnek veridir, gerçek bir şirkete ait değildir.
| Kalem (TL) | 1. ay | 2. ay | 3. ay |
|---|---|---|---|
| Dönem başı nakit | 60.000 | 43.000 | 27.000 |
| Pazaryeri hakedişleri | 95.000 | 110.000 | 140.000 |
| Kendi sitemden tahsilat | 25.000 | 30.000 | 35.000 |
| Toplam giriş | 120.000 | 140.000 | 175.000 |
| Tedarikçi ödemeleri | 70.000 | 85.000 | 120.000 |
| Kargo ve paketleme | 12.000 | 14.000 | 17.000 |
| Reklam | 15.000 | 15.000 | 20.000 |
| Kira ve faturalar | 9.000 | 9.000 | 9.000 |
| Personel (maaş ve SGK) | 25.000 | 25.000 | 25.000 |
| Vergi ödemeleri | 6.000 | 8.000 | 10.000 |
| Toplam çıkış | 137.000 | 156.000 | 201.000 |
| Net nakit akışı | -17.000 | -16.000 | -26.000 |
| Dönem sonu nakit | 43.000 | 27.000 | 1.000 |
Bu işletmenin girişleri üç ayda 120.000 TL'den 175.000 TL'ye çıkıyor. Ama nakit her ay azalıyor ve üçüncü ayın sonunda hesapta yalnızca 1.000 TL kalıyor. Asgari nakit eşiği 20.000 TL olarak belirlenmişse uyarı, üçüncü ayı daha başlamadan gösterir.
Sebep tabloda açıkça görülüyor: büyüme için alınan stok, satıştan gelen paradan önce ödeniyor. Üçüncü ayda tedarikçi ödemesi 120.000 TL'ye çıkıyor, hakedişler ise bu stoğun satışını henüz yansıtmıyor.
Tabloyu nasıl yorumlarsınız?
Tabloyu hazırlamak işin yarısıdır. Asıl değer, rakamlara bakıp karar vermekten gelir. Her ay şu dört soruyu sorun:
- Dönem sonu nakit eşiğin altına düşüyor mu? Düşüyorsa hangi ayda düştüğünü ve ne kadar açık oluştuğunu not edin.
- Net akış kaç aydır eksi? Bir ay eksi olabilir. Art arda eksi aylar, yapısal bir zamanlama sorunu olduğunu gösterir.
- En büyük çıkış kalemi hangisi ve esnetilebilir mi? Örnekte tedarikçi ödemeleridir. Vade uzatmak ya da alımı parçalara bölmek tabloyu hızla değiştirir.
- Tahsilatlar zamanında geliyor mu? Tahmin ettiğiniz tahsilat ile gerçekleşeni karşılaştırın. Sürekli geciken bir tahsilat varsa tahminlerinizi buna göre kaydırın.
Örnekteki işletme için makul önlemler şunlar olabilir: stok alımını iki parçaya bölmek, tedarikçiden vade istemek, reklam bütçesini satışın gelişine göre kademeli artırmak ya da ihtiyaç doğmadan bir finansman seçeneğini konuşmak. Tablo bu kararların etkisini önceden denemenizi sağlar: bir rakamı değiştirir, dönem sonu nakdin nasıl değiştiğine bakarsınız.
Sık yapılan hatalar
- Fatura tarihini ödeme tarihiyle karıştırmak. Nakit tablosunda her zaman paranın hareket ettiği tarih esas alınır.
- Kredi kartı harcamalarını unutmak. Harcama bugün yapılır, nakit ekstre ödendiğinde çıkar. Tabloya ekstre ödemesinin ayını yazın.
- İadeleri ve pazaryeri kesintilerini atlamak. Hakedişler komisyon, kargo ve iade kesintilerinden sonra yatar. Brüt satış yerine hesabınıza giren net tutarı kullanın.
- Yıllık ödemeleri yok saymak. Sigorta, yazılım lisansı ya da yıllık kira artışı gibi kalemler tek bir ayda büyük bir çıkış yaratır.
- Tabloyu bir kez hazırlayıp bırakmak. Nakit akış tablosu canlı bir belgedir. Haftada bir gerçekleşen rakamlarla güncellenmezse kısa sürede güvenilirliğini kaybeder.
Ne zaman otomatiğe geçmeli?
Excel tablosu başlangıç için yeterlidir. Ancak banka hesabı, pazaryeri ve tahsilat sayısı arttıkça her hafta rakamları elle toplamak zaman alır ve hata riskini artırır. Tablonun en zayıf noktası da budur: dönem başı nakit ve tahsilat rakamları güncel değilse bütün tahmin kayar.
Defterly Şirketim bu ihtiyaç için tasarlandı. Kasa ve banka toplamınızı, tahsil edilecek tutarları ve dönem kârını tek ekranda görürsünüz. Gelir ve gideriniz yan yana durur. Yapay zekâ finans asistanına "Ne kadar tahsilat bekliyorum?" diye sorduğunuzda açık alacaklarınızın ne kadarının bu hafta, ne kadarının sonraki ay vadesinin geldiğini sade bir özetle görürsünüz. ikas, IdeaSoft ve WooCommerce mağazanızı bağlayarak siparişlerinizi ve belgelerinizi şirketinizin bütünüyle birlikte takip edebilirsiniz.
Belgeler tarafında Defterly Muhasebe faturayı ya da banka ekstresini okuyup fiş taslağını hazırlar, siz onaylamadan hiçbir kayıt ilerlemez. Belgeden kayda giden yolu merak ediyorsanız faturadan muhasebe kaydı nasıl çıkarılır yazımıza göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Nakit akış tablosu nasıl hazırlanır?
Dönem başındaki kasa ve banka toplamını yazın, ardından her ay için beklenen nakit girişlerini ve çıkışlarını ayrı ayrı listeleyin. Girişlerden çıkışları düşerek net nakit akışını, bunu dönem başı nakde ekleyerek dönem sonu nakdi bulun. Dönem sonu nakit, bir sonraki ayın başlangıcı olur.
Nakit akışı nasıl hesaplanır?
Basit formül şudur: net nakit akışı, dönem içindeki toplam nakit girişlerinden toplam nakit çıkışlarının çıkarılmasıyla bulunur. Dönem sonu nakit ise dönem başı nakde net nakit akışının eklenmesiyle hesaplanır. Bu hesapta fatura tarihleri değil, paranın gerçekten hesaba girdiği ve çıktığı tarihler kullanılır.
Nakit akış tablosu ile gelir tablosu arasındaki fark nedir?
Gelir tablosu bir dönemde kazanılan gelir ile yapılan gideri ve aradaki kârı gösterir. Nakit akış tablosu ise paranın ne zaman girip çıktığını gösterir. Vadeli satışlar, stok alımları, kredi hareketleri ve vergi ödemeleri yüzünden ikisi aynı ay için farklı sonuç verebilir.
Nakit akış tablosu kaç aylık hazırlanmalı?
Küçük işletmeler için en pratik yöntem, önümüzdeki üç ayı aylık olarak planlamak ve tabloyu her hafta güncellemektir. Nakdin sıkışık olduğu dönemlerde aynı tabloyu haftalık sütunlarla da kurabilirsiniz. Daha uzun vadeli planlar için 12 aylık bir görünüm eklenebilir.
Excel'de nakit akış tablosu için hangi formüller kullanılır?
Türkçe Excel'de toplamlar için =TOPLA(B5:B6), net akış için =B7-B15, dönem sonu nakit için =B3+B17 gibi basit formüller yeterlidir. Bir sonraki ayın başlangıcını önceki ayın kapanışına bağlamak için =B18 kullanılır. Asgari nakit uyarısı için EĞER formülü işe yarar.
Kârlı bir işletme neden nakitsiz kalır?
Çünkü kâr, paranın kasaya girdiği anı göstermez. Satış bu ay yapılır ama tahsilat sonraki aylara kalabilir, stok ise satıştan önce ödenir. Özellikle hızlı büyüyen işletmelerde bu zamanlama farkı, kâr artarken nakdin azalmasına yol açar.
Kapanış
Nakit akış tablosu karmaşık bir finans aracı değil. Paranızın ne zaman gelip ne zaman gideceğini önceden gösteren basit bir takvimdir. Üç aylık bir Excel tablosuyla başlayın, her hafta gerçekleşen rakamlarla güncelleyin ve bir asgari nakit eşiği belirleyin. Sürprizlerin çoğu, siz onları yaşamadan tabloda görünür.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Örnekteki rakamlar temsilidir. Şirketinize özel finansman ve vergi kararları için mali müşavirinize danışın.
Nakit durumun, beklenen tahsilatların ve dönem kârın Defterly Şirketim'de tek ekranda. Ücretsiz dene →