Bordro nasıl hesaplanır? Brütten nete 2026 adım adım

Bordro, "brütten şu kadar kesilir" kadar basit değil. Gelir vergisi kümülatif ilerler, yani aynı brüt ücret Ocak'ta farklı Ağustos'ta farklı net verir. Üstüne asgari ücret istisnası ve damga vergisi istisnası binince, Excel'de kurulan tablolar yıl ortasında sapmaya başlar.

Bu yazıda 2026 parametreleriyle bir bordronun nasıl kurulduğunu kalem kalem gösteriyoruz.

2026 bordro parametreleri

Gelir vergisi tarifesi ise şu şekilde artan oranlıdır:

Hesabın 6 adımı

Bordro her zaman aynı sırayla kurulur. Sıra değişirse sonuç değişir.

1. SGK matrahı bulunur. Brüt ücret + SGK'ya tabi ek ödemeler. Tavanı (297.270 TL) aşan kısım prime tabi değildir.
2. SGK ve işsizlik işçi payı kesilir. Matrahın %14'ü + %1'i.
3. Gelir vergisi matrahı bulunur. Vergiye tabi brüt − SGK işçi payı − işsizlik işçi payı.
4. Gelir vergisi hesaplanır. Yılbaşından bu yana biriken kümülatif matrah üzerinden, artan oranlı tarifeyle.
5. Asgari ücret istisnası düşülür. Asgari ücretlinin o ay ödeyeceği vergi kadar tutar, hesaplanan vergiden indirilir.
6. Damga vergisi eklenir. Brütün asgari ücreti aşan kısmına %0,759 uygulanır; asgari ücrete isabet eden kısım istisnadır.

Net ücret = Brüt − SGK − İşsizlik − Gelir vergisi − Damga vergisi (− varsa BES ve diğer kesintiler).

Örnek: 60.000 TL brüt, Ocak ayı

Ek ödemesi ve kesintisi olmayan, BES'e dahil olmayan bir çalışan için Ocak bordrosu:

İşveren tarafında maliyet ise şöyledir:

Asgari ücret istisnası tam olarak nasıl işler?

2022'den bu yana yürürlükte olan rejimde asgari ücret, gelir ve damga vergisinden istisnadır. Ama bu istisna matrahtan değil, hesaplanan vergiden düşülerek uygulanır.

Mekanik şöyle: Asgari ücretli bir çalışanın o ay ödeyeceği vergi ne kadarsa, o tutar herkesin vergisinden indirilir. Yukarıdaki örnekte Ocak ayı için bu tutar 4.211,33 TL'dir ve her çalışan için aynıdır — 60.000 TL brüt alan da, 200.000 TL brüt alan da aynı indirimi alır.

Sonuç: asgari ücretle çalışanın ödeyeceği gelir vergisi sıfırlanır (33.030 TL brütte net 28.075,50 TL), üstündekiler ise farkı öder.

Bu istisnanın kendi kümülatif takvimi vardır ve çalışanın matrahından bağımsız ilerler. Excel'de en sık yapılan hata, istisnayı yıl boyunca sabit bir tutar olarak yazmaktır; oysa asgari ücretin kümülatif matrahı da dilim atladıkça istisna tutarı ay ay değişir.

Kümülatif matrah neden net ücreti düşürür?

Gelir vergisi yıl içinde birikmiş matrah üzerinden hesaplandığı için, çalışan üst dilime geçtiği ay aynı brütle daha az net alır.

60.000 TL brütlü örneğimizde aylık matrah 51.000 TL'dir. Dördüncü ayın sonunda kümülatif matrah 204.000 TL'ye ulaşır ve 190.000 TL'lik ilk dilim aşılır — Nisan'dan itibaren vergi %15 yerine %20 üzerinden işlemeye başlar, net ücret düşer.

Bu bir hata değil, tarifenin doğal sonucudur. Ancak çalışana önceden açıklanmazsa "maaşım eksik yattı" şikayetiyle geri döner. Bordro yazılımının kümülatif matrahı çalışan bazında takip etmesi bu yüzden şart.

Yıl ortasında işe girenler

Bir çalışan yıl ortasında işe girdiyse, önceki işvereninde biriken matrah devralınmaz; yeni işveren kümülatif matrahı sıfırdan başlatır. Çalışan isterse eski işverenden aldığı vergi yazısıyla birleştirme talep edebilir, ancak varsayılan uygulama sıfırdan başlatmaktır.

Ay içinde girişte ise SGK gün sayısı orantılanır: 30 gün üzerinden çalışılan gün kadar brüt, prim ve istisna hesaplanır.

Sık sorulan sorular

2026'da asgari ücret brüt ve net ne kadar?

Brüt asgari ücret 33.030,00 TL'dir. Asgari ücret gelir ve damga vergisinden istisna olduğu için, yalnızca %14 SGK ve %1 işsizlik kesintisi uygulanır ve net 28.075,50 TL olur.

Aynı brüt ücrette net maaş neden yıl içinde düşer?

Gelir vergisi kümülatif matrah üzerinden artan oranlı tarifeyle hesaplandığı için, çalışan yıl içinde üst vergi dilimine geçtiğinde kesinti artar ve net ücret düşer.

Asgari ücret istisnası kimlere uygulanır?

Tüm ücretlilere uygulanır. Asgari ücretlinin o ay ödeyeceği vergi kadar tutar, ücreti ne olursa olsun her çalışanın hesaplanan gelir vergisinden indirilir.

Damga vergisi hangi tutar üzerinden hesaplanır?

Brüt ücretin asgari ücreti aşan kısmı üzerinden %0,759 oranında hesaplanır. Asgari ücrete isabet eden kısım damga vergisinden istisnadır.

SGK tavanı aşılırsa ne olur?

2026'da prime esas kazanç tavanı 297.270,00 TL'dir. Bu tutarı aşan brüt ücretin aşan kısmından SGK ve işsizlik primi kesilmez; ancak gelir vergisi tam brüt üzerinden hesaplanmaya devam eder.

Defterly İK bu hesabı her çalışan için otomatik kurar: kümülatif matrah kişi bazında takip edilir, asgari ücret istisnası ay ay doğru tutarla düşülür, damga istisnası ayrı hesaplanır. Puantajı onayladığın anda dönem bordrosu hazır olur; bordro zarflarını çalışanlara tek tıkla dağıtırsın.